Yer, Ay ile birlikte Güneş çevresinde yörüngesel hareketlerini yaparken Güneş’e dönük yüzleri aydınlık, öbür yüzleri karanlıktır ve karanlık tarafta uzayda birer gölge konisi oluştururlar. Bunlardan birinin gölge konisinin diğeri üzerine düşmesi için bu üç cismin yaklaşık aynı doğrultuya gelmiş olmaları gerekir. Bu da ancak Ay’ın yeniay ve dolunay evrelerinde mümkün olur. Kısaca, bir astronomik objenin geçici olarak önüne engel gelerek kapanması sonucu oluşur ki bu ya önüne başka bir cisim gelmesi ya da gözlemci ve objenin arasına başka bir cisim gelmesi ile olur.

Görsel 1: NASA/Aubrey Gemignani 21.08.2017 ABD/Madras/Oregon

Eğer Ay’ın yörünge düzlemi, tam olarak Yer’in yörünge düzlemi ile çakışık olsaydı; her yeniay evresinde Güneş tutulması, her dolunay evresinde de Ay tutulması meydana gelirdi. Fakat her iki yörünge düzlemi arasında 5° lik bir açı vardır ve tutulmalar ancak özel bazı koşulların sağlanması sonucu meydana gelir. Bu özel koşulların sağladığı imkân doğrultusunda gelecekteki tutulmalar bilinebilmektedir. Ay’ın gölgeden geçiş biçimine göre yarı gölgeli, parçalı veya tam Ay tutulması meydana gelir.

Tam tutulma, parçalı tutulma ve halkalı tutulma olmak üzere, üç tür Güneş tutulması vardır.

Görsel 2: Jose Antonio Hervas 29.09.2015-APOD İspanya/İbiza

Tutulmaların Tekrarı: Bir tutulmanın ortalama 6585 gün (18 yıl,11,3 gün) sonra aynı şekilde tekrar meydana geleceği Babilliler tarafından hesap edilmiştir. Bu süreye bir Saros Dönemi denir.

Referans Kaynaklar: Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü Astronomi Laboratuvarı, Astronomi ve Uzay Bilimleri Ders Kitabı Tekışık Yayınları:420 1996

Yazan/Düzenleyen: Rahmi GÜNDÜZ

Yayın Tarihi: 18.06.2020