AAK | Amatör Astronomlar Kulübü

UZAY YOLCULUKLARI BEYNİN YAPISINI NASIL DEĞİŞTİRİR?


Çağdaş Koç 09.02.2018



Yeni bir çalışmada uzayda uzun süre zaman geçirmek, bir astronotun beyin yapısında çarpıcı değişikliklere yol açtığı ortaya çıktı. Bu değişim astronotların dünyaya döndüğü zaman neden beklenmedik semptomlar yaşadığını açıklamaya yardımcı olabilir.

Bu çalışmada araştırmacılar 34 Astronotun uzayda yolculuk yapmadan önce ve yaptıktan sonra ki durumlarını inceledi. Bu astronotlardan 18 tanesi Uluslararası Uzay İstasyonunda uzun süreli görevlere katıldı (ortalama 6 ay) ve 16 astronot uzay mekiği uçuşlarında kısa süreli görevlere (ortalama 2 hafta) kaldı.

Beyin taramaları, uzun süreli görevlere katılan astronotların çoğunun uzay yolculuğundan döndükten sonra beyin yapısında birkaç önemli değişikliğe sahip olduğunu ortaya çıkardı: Beyinleri kafatasının üstünden kaymış ve beyin tepesinde beyin-omurilik sıvısının boşlukları daralmıştı. (Serebraspinal sıvı, beynin dış örtüsü ile omurilik kaplaması arasında akan berrak bir sıvıdır). Ancak kısa süreli görev alan astronotların hiç birinin beyninde bir değişikliğe rastlanmamıştır.

Ek olarak, taramalar uzun süreli görev alan astronotların yüzde 94’ünde beyin merkezi sümüksü örtüsünün daraldığını, bunun da beynin tepesinde frontal ve parietal lobları olduğunu gördüler. Kısa süren uçuşlara katılan astronotların yüzde 19’unun sümüksü örtüsünün daraldığı görüldü.

Bu çalışmanın ortak yazarı Güney Carolina Tıp Üniversitesinden Nöroradyolog Dr. Micheal Antonucci şöyle söyledi: Araştırmacılar yıllarca uzaydaki mikrogravite koşullarının insan vücudunu etkilediğini biliyor olmasına rağmen, yeni bir çalışma uzamış uzay yolculuğunun beyin üzerindeki etkisinin en kapsamlı değerlendirmelerinden biri olduğunu söyledi.

Antonucci, yaptığı açıklamada, ‘’Gördüğümüz değişiklikler, uzay istasyonunda görev alan astronotların geri gönderilmesiyle oluşan olağandışı belirtileri açıklayabilir ve Mars’a misyon da dahil olmak üzere daha uzun süreli uzay keşif planlamasında kilit konuları tespit etmemize yardımcı olabilir’’ dedi.
Özellikle bulgular araştırmacılara ‘’görme bozukluğu, intrakranyal basınç sendromu’’ veya VIIP sendromu olarak bilinen bazı astronotlarda görülen bir durumu daha iyi anlamamıza yardımcı olabilir. Bu durumdaki astronotların uzay yolculuklarından sonra görme yeteneği daha da kötüleşir, gözün optik diskinde şişme ve kafatasında basınç artışı görülür.

VIIP sendromuna neden olan sebebin tam olarak netliği belli olmamakla birlikte, yeni çalışmada üç astronot, Dünya’ya döndüklerinde VIIP sendromu belirtileri gösterdi ve bunlardan üçü de merkezi sülüksünün daralmasına uğradı. Bu astronotların birinde beyin konumunda yukarı doğru bir kaymanın olduğunu gösteren mevcut görüntü de vardı.

Araştırmacılar beyinde üstteki dokunun ‘’dolaşımı’’ ile birlikte yükselen bir kaymasının beyin sıvısı akışının engellenmesine yol açabileceğini ve daha sonra kafatasındaki basıncı artarak optik sinir şişmesine neden olabileceğini hipotez aldı. Ancak araştırmacılar, bu hipotezi ispatlamak için daha ayrıntılı beyin görüntülemeyi kullanan daha fazla çalışmaya ihtiyaç duyulacağını belirtti.

Ayrıca, araştırmayı yürüten Güney Carolina Tıp Üniversitesinden radyoloji profesörü Dr. Donna Roberts, astronotların beyinlerini Dünya’ya döndükten sonra daha uzun süre değerlendirmek için daha fazla çalışma yapılması gerektiğini söyledi. Bu araştırmacıların çalışmalarında görülen beyin değişikliklerinin kalıcı olup olmadığını veya bir noktada tersine dönüp dönmediğini belirlemelerine yardımcı olacaktır. (Mevcut çalışmadaki katılımcılar, Dünya’ya döndükten sonra yaklaşık 4-10 gün sonra beyin taramasına girdiler.)

Sonuçta, araştırmacılar çalışmalarının uzun vadeli uzay yolculuğunun beyin üzerindeki etkilerini daha iyi anlamalarına ve uzay yolculuğunun daha güvenli hale getirilmesine yardımcı olmasını umuyor.

Roberts, ‘’Uzay ortamına maruz kalmanın, insanlar üzerinde kalıcı etkileri olduğunu, sadece anlamadığımızı’’söyledi. Astronotlar daha güvenli bir uzay seyahati yapmak için hafifletilmelidir’’ dedi.

 

Kaynaklar : Orijinal Makale - Çevirilen Haber



Okunma Sayısı 411



YAKLAŞAN ETKİNLİK

Astronomi ve Uzay Bilimleri

APOD

INSTAGRAM

SOSYAL MEDYA

Facebook


Instagram


Twitter



İLETİŞİM


İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümü 34119 Beyazıt Kampüs Fatih / İstanbul


iuffaak@gmail.com